تا چند دهه پيشتر اين شكل از معيشت يكي از مهم‌ترين اشكال و ساختارهاي توليدي و اقتصادي در البرز شمالي به شمار مي‌آمد، در نتيجه موسيقي مربوط به آن، بازتابي عيني از كاركردهاي فرهنگي و ذوقي اين شيوه از زندگي بوده و لحن‌هاي مورد استفاده، بيانگر مجموعه‌ي احساسات و عواطف، زيباشناختي، آمال و آرزوها و نيز مبين واقعيات ملموس زندگي چوپانان و گالشان منطقه بوده است.

در فرهنگ موسيقي منطقه للـه‌وا سازي بادي از جنس ني است كه در فرهنگ فارسي با عنوان ني چوپاني شناخته مي‌شود. اين ساز اختصاص به روابط و معيشت دامپروري داشته و نغمات مربوط به آن بازگوكننده‌ي مجموعه‌ي روابط و سازوكار معيشتي چوپانان و نيز آرمان‌ها و حرمان‌هاي آنان است. قديمي‌ترين نغمات مربوط به اين ساز مانند «سلك حال» اختصاص به جابه‌جايي، چرا و وصف دام دارد. بعدها برخي نغمات و قطعات مربوط به رپرتوار سرنا و قطعات موسيقي مراسمي مانند «رقص مقوم» و يا برخي الحان و نغمات آوازي همچون «كتولي» و «كل‌حال» نيز به مجموعه‌ي نغمات اين ساز افزوده شدند.

  در شام‌ چون‌ يزيد مسند مكان‌ نمود حاضر به‌ بزم‌ خود همه‌ سنگين‌ دلان‌ نمود

  طشتي‌ طلب‌ نمود سري‌ در ميان‌ او ظاهر كه‌ آفتاب‌ به‌ مغرب‌ نهان‌ نمود

 هر لحظه‌ چوب‌ بر لب‌ او ميزد آن‌ لعين‌ مي‌گفت‌ شكر حق‌ كه‌ مرا كامران‌ نمود

 چندين‌ تن‌ از يهود و نصارا در آن‌ ميان‌ از جا جست‌ عجز و فزون‌ از بيان‌ نمود

 كي‌ شاه‌ شام‌ صاحب‌ اين‌ سر چه‌ نام‌ داشت‌ آزرده‌ بايدش‌ از چه‌ با خيزران‌ نمود

 صاحب‌ اين‌ سر كه‌ بود بيان‌ نماي‌ اي‌ يزيد

 مگر به‌ او داشتي‌ چه‌ مدعا اي‌ يزيد عداوت‌ تو باو شد از كجا اي‌ يزيد

 شما عرب‌ او عرب‌ بكن‌ حيا اي‌ يزيد سر بريده‌ چه‌ كرد بگو به‌ ما اي‌ يزيد

 نباشد از اين‌ عمل‌ خدا رضا اي‌ يزيد مرد يهود ليك‌ به‌ علم‌ عمل‌ قرين‌

 بر خاست‌ با يزيد چنين‌ گفت‌ كي‌ لعين‌ سي‌ پشت‌ از من‌ است‌ به‌ داود فاصله‌

 ز آبا و امهات‌ ايا شوم‌ خشمگين‌ اما ازين‌ نصب‌ بتمام‌ يهوديان‌

 سالارُ سرور هستم‌ و سردار اهل‌ دين‌ سانيد روي‌ خويش‌ بدنجا كه‌ پانهم‌